Gids · AREI

Situatieschema maken: wat erop moet en hoe je het tekent

Bijgewerkt: 16 november 2026Door Erdan.eu · Leestijd 5 minuten

Een situatieschema is de plattegrond van de woning met daarop de plaats van elk onderdeel van de elektrische installatie: het verdeelbord, de dozen, elk stopcontact, lichtpunt en elke schakelaar, de vaste toestellen. Het hoort bij het eendraadschema en gebruikt dezelfde nummering: het stopcontact A3 op het plan is het stopcontact A3 op het schema. Het AREI noemt het een "situatieplan".

Wat staat er op een situatieschema?

Volgens onderafdeling 3.1.2.3, punt a, duidt het situatieplan van een huishoudelijke installatie de plaats aan van:

  • de schakel- en verdeelborden;
  • de verbindingsdozen en de aftakdozen;
  • de contactdozen (stopcontacten);
  • de lichtpunten;
  • de schakelaars;
  • de vaste machines en toestellen;
  • de bronnen, zoals een transformator, fotovoltaïsche panelen, een omvormer of een batterij,

die op het eendraadschema voorkomen. Elk punt van het eendraadschema hoort dus ook op het plan.

Daarnaast staan op elk situatieplan, net als op het eendraadschema, de naam, de hoedanigheid en (indien van toepassing) het btw-nummer van wie het werk uitvoert, en het adres van de installatie (onderafdeling 3.1.2.1, punt a). Elk plan krijgt ook een nummer, een versie en de datum van die versie (afdeling 3.1.2).

De nummering: letter en nummer

De markering op het situatieschema volgt het eendraadschema (onderafdeling 3.1.2.1, punt a):

  • Lichtpunt, stopcontact of sturingseenheid: de letter van de kring, gevolgd door het nummer dat het punt op het eendraadschema heeft. Voorbeeld: B4.
  • Schakelaar: de letter van zijn kring, gevolgd door het nummer van het lichtpunt of het toestel dat hij bedient. Een schakelaar die lichtpunt C2 bedient, heet dus C2.
Situatieschema in Stroomlijn: plattegrond met woonkamer, keuken, gang en berging en de symbolen van de punten
Een situatieschema in Stroomlijn, met de symbolen op de plattegrond. Beeld uit de videohandleiding.

Situatieschema maken in 6 stappen

Stap 1. Leg de plattegrond klaar

Vertrek van een plattegrond op schaal: teken de ruimtes, of gebruik een bestaand plan, bijvoorbeeld het plan van de architect. Een plan is volgens het AREI een voorstelling "op schaal" (hoofdstuk 2.12). Meestal maak je één blad per verdieping. Duid aan wat de ruimtes zijn (keuken, badkamer, slaapkamer), zodat de plaats van elk punt duidelijk is.

Stap 2. Zet het verdeelbord op het plan

Het schakel- en verdeelbord moet op het situatieplan staan (onderafdeling 3.1.2.3, punt a). Zijn er meerdere borden, dan staan ze er allemaal op.

Stap 3. Plaats elk punt met zijn symbool

Zet elk stopcontact, lichtpunt, elke schakelaar, doos en elk vast toestel op de plaats waar het werkelijk zit. Gebruik de symbolen van het AREI (hoofdstuk 2.13, tabel 2.23); tabel 2.23 geldt voor het eendraadschema en het situatieplan. Zie Symbolen op het eendraadschema.

Stap 4. Zet bij elk punt de letter en het nummer

Neem de nummering over van het eendraadschema, zoals hierboven beschreven. Klopt de nummering op het plan niet met het schema, dan kan niemand de punten terugvinden.

Stap 5. Vul de gegevens op elk blad in

Naam, hoedanigheid en btw-nummer (indien van toepassing) van wie het werk uitvoert, het adres van de installatie, en het nummer, de versie en de datum van het plan.

Stap 6. Kijk na of alles erop staat

Elk punt van het eendraadschema moet op een plan staan. Tel per kring na: zoveel punten op het schema, zoveel op het plan, met dezelfde nummers.

Situatieschema tekenen op het plan van de architect

Heb je een pdf van het plan van de architect, dan hoef je de muren niet opnieuw op te meten. In Stroomlijn werkt het zo, op het tabblad Situatieschema:

  1. Kies de pagina uit de pdf met de plattegrond van de verdieping.
  2. Zet het plan op schaal: duid twee punten aan waarvan je de echte afstand kent, bijvoorbeeld de lengte van een gevel, en geef die afstand in.
  3. Richt het plan: verschuif het, draai het per 90° of zet een scheef ingescand plan recht.
  4. Snijd bij wat je niet nodig hebt, zoals het titelblok van de architect.
  5. Trek de muren over met Overtrekken, of laat het plan als achtergrond staan.
  6. Zet het vast met Vastzetten, zodat het niet verschuift terwijl je de symbolen plaatst.

Let op: het plan van de architect toont wat gepland was. Het situatieplan geeft de bestaande toestand weer (onderafdeling 3.1.2.1, punt a). Kijk na de werken na of muren, deuren en punten nog kloppen met wat er gebouwd is.

Na de werken: het plan bijhouden

Elke wijziging of uitbreiding van een huishoudelijke installatie wordt op het situatieplan aangebracht. Het plan geeft "op ieder ogenblik de bestaande toestand" van de installatie weer (onderafdeling 3.1.2.1, punt a). Komt er later een stopcontact bij, dan hoort het ook op het plan.

Een plan dat niet bijgehouden is, is een van de punten die een keuring kan doen mislukken. Zie Fouten bij de AREI-keuring.

Veelgemaakte fouten

  • De nummering wijkt af van het eendraadschema.
  • Een verdieping vergeten, bijvoorbeeld de zolder of de kelder.
  • Het verdeelbord staat niet op het plan.
  • Punten die wel op het eendraadschema staan, ontbreken op het plan, of omgekeerd.
  • Het plan toont de toestand van vóór een verbouwing.

Situatieschema maken met Stroomlijn

In Stroomlijn teken je het situatieschema op het tabblad Situatieschema:

  • Plan van de architect: leg een pdf of foto van je plan als achtergrond onder het blad, zet het op schaal met twee punten en trek de muren over. Of teken de ruimtes zelf.
  • Gekoppelde symbolen: elk symbool op het plan hoort bij zijn punt in het eendraadschema en krijgt dezelfde letter en hetzelfde nummer.
  • Verdiepingen en bladen: een apart blad per verdieping.
  • Klaar voor de keuring? Op het tabblad Afdrukken zie je welke punten nog op geen enkel plan staan en of het verdeelbord op het plan staat.

De controle in Stroomlijn is indicatief en vervangt de keuring door een erkend organisme niet. De gratis versie heeft alle functies tot 4 kringen, met een DEMO-watermerk op pdf en afdruk.

Stroomlijn gratis downloaden Bekijk de videohandleiding (21 minuten)

Veelgestelde vragen

Wat moet er op een situatieschema staan?

De plaats van de verdeelborden, de verbindings- en aftakdozen, de stopcontacten, de lichtpunten, de schakelaars, de vaste toestellen en de bronnen zoals zonnepanelen of een batterij die op het eendraadschema voorkomen (AREI Boek 1, onderafdeling 3.1.2.3, punt a). Elk lichtpunt en elk stopcontact draagt de letter van zijn kring en zijn nummer uit het eendraadschema. Op elk plan staan ook de naam, de hoedanigheid en het btw-nummer van wie het werk uitvoert, het adres, en een nummer, versie en datum (afdeling 3.1.2 en onderafdeling 3.1.2.1, punt a).

Wat is het verschil tussen een situatieschema en een eendraadschema?

Het eendraadschema toont de elektrische opbouw: het verdeelbord, de beveiligingen, de kringen en de punten. Het situatieschema toont op een plattegrond waar elk punt zit. Beide gebruiken dezelfde nummering. Zie Eendraadschema maken.

Moet het situatieschema op schaal?

Ja. Het AREI definieert een plan als een grafische voorstelling die "op schaal" de plaats van de delen van een installatie weergeeft, en een situatieplan als een plan dat de plaats van de installatieonderdelen aangeeft (hoofdstuk 2.12). Vertrek dus van een plattegrond op schaal.

Mag ik het plan van de architect gebruiken?

Als vertrekpunt wel: het is een plattegrond op schaal. Het situatieplan moet wel de bestaande toestand weergeven (onderafdeling 3.1.2.1, punt a). Wijkt wat gebouwd is af van het plan, pas het dan aan, en zet er alle punten van het eendraadschema op.

Wat gebeurt er als ik geen situatieschema heb bij de verkoop van mijn woning?

Bij het controlebezoek bij de verkoop van een woning met een oude installatie maakt de vertegenwoordiger van het erkend organisme dan een summiere schets. Die schets mag niet als situatieplan gebruikt worden, en de afwezigheid van de reglementaire schema's en plannen wordt als inbreuk in het verslag vermeld (onderafdeling 8.4.2.2, punt d).

Bronnen

Deze gids is algemene informatie en geen juridisch of technisch advies. Werk nooit aan een installatie die onder spanning staat; laat werken aan het verdeelbord over aan een elektricien.

Verder lezen